غذا

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن

این‌که چای به عنوان محبوب‌ترین نوشیدنی جهان سر از کجا درآورد و چطور کشف است، ترکیبی از افسانه و واقعیت و اسطوره‌پردازی است که تا حدودی با فلسفه هم درآمیخته است. ۱۵ دسامبر (۲۵ آذر) هر سال روز جهانی «چای» است. با پین جاب همراه باشید تا یک روایت زیبا و جالب درباره چایی را برای شما نقل کنیم.

افسانه‌هایی از چین و هند

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن | مجله غذایی و گردشگری پین جاب

طبق یک افسانه مشهور چینی تاریخچه کشف چای به ۲۷۳۷ سال قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد. در آن زمان امپراطور «شین نونگ» که اتفاقا دانشمندی خبره هم بود به صورت تصادفی چای را کشف کرد. یک روز که داشت در باغ قدم می‌زد خیلی اتفاقی در اثر وزش باد یک برگ از درخت چای در لیوان آب جوشی که در دست داشت افتاد. امپراطور نوشیدنی را کمی مزه کرد و حسابی خوشش آمد. بعد از آن تحقیقات زیادی در مورد چای و خواص درمانی آن انجام داد و اتفاقا به نتایج شگفت‌آوری هم رسید.

یک افسانه هندی هم کشف چای را به اهالی این سرزمین نسبت می‌دهد. طبق این افسانه شاهزاده «بودهی دراما» که نخستین مدرسه «آیین ذن» را در هند تاسیس کرد در سال ۵۲۰ میلادی از هند به چین رفت. او که در حال فراگرفتن اصول کامل‌تری از «ذن» بود با خودش عهد کرد که ۹ سال تمام نخوابد و این ۹ سال را به تعمق و تفکر بگذراند. اما سرانجام پلک‌هایش روی هم افتاد و او هم از روی عصبانیت پلک‌هایش را برید و روی زمین انداخت. در جایی که پلک‌ها افتاده بودند درخت چای رویید و طبق این افسانه درخت چای هدیه‌ای آسمانی برای کسانی است که به مراقبه می‌نشینند.

چایی در شرق محبوب می‌شود

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن | مجله غذایی و گردشگری پین جاب

این‌که بالاخره چای از چین آمده، هند یا تبت هنوز کاملا به صورت واضح مشخص نیست اما به احتمال زیاد چای در یکی از این سه منطقه کشف شده است و بازرگانان چینی‌ آن را به سایر ملت‌ها معرفی کرده‌اند. به هر حال تاریخچه نوشیدنی چای نشان می‌دهد که این نوشیدنی داغ و محبوب و خوش‌رنگ به عنوان مایعی شفابخش و نیز نمادی از موقعیت اجتماعی افراد نقش زیادی در فرهنگ آسیا داشته است. تا قرن‌ها چای نوشیدنی مخصوص اشراف، درباریان و افراد ثروتمند بود که مردم طبقه عادی سهم زیادی از نوشیدن آن نداشتند.

مراسم چای ژاپنی با کیمونو و تاتامی

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن | مجله غذایی و گردشگری پین جاب

در اوایل قرن ۹ میلادی یک راهب بودایی ژاپنی به نام «سایچو» چای را به ژاپنی‌ها معرفی کرد. سایچو که در چین تحصیل می‌کرد تصمیم گرفت دانه‌های درخت چای را در صومعه محل زندگی‌اش پرورش دهد و بعد از رشد این گیاه آن را به ژاپن برد. با این‌همه تا قرن ۱۳ میلادی چای در ژاپن محبوبیت چندانی نداشت و با استقبال عموم مواجه نشد. رایج‌ترین شیوه درست کردن چای در ژاپن کوباندن برگ‌های چای در هاون‌های سنگی بود. بعد از این‌که برگ‌های خشک چای پودر می‌شدند آن را داخل قوری‌های سنگی می‌ریختند و با آب جوش دم می‌کردند. ژاپنی‌ها به این پودر «ماتچا» می‌گفتند که در حقیقت همان چای سبز بود.

بد نیست بدانید حالا دیگر دم کردن و نوشیدن چای در ژاپن آداب و رسوم خاصی دارد. مراسم سنتی نوشیدن چای در ژاپن «چانوی» نام دارد و چای هم به جای فنجان در کاسه‌های چوبی به نام «چوان» سرو می‌شود. برای ریختن چای داخل این کاسه‌ها هم از قاشق‌های چوبی از جنس بامبو به نام «چاشاکو» استفاده می‌شود. در ژاپن نمی‌توانید به صورت سرپایی یا هر به طور خلاصه سرسری چای بنوشید. برای نوشیدن چای در ژاپن باید به اتاق مخصوص چای یا «چاشیتسو» بروید، چهارزانو روی تاتامی (بسته به فصل جنس و نوع تاتامی فرق دارد) بنشینید، کیمونو بپوشید و حدود ۲۰ دقیقه تا ۴ ساعت را صرف نوشیدن چای کنید.

پای چایی به اروپا باز شد

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن | مجله غذایی و گردشگری پین جاب

هلندی‌های چای را از چین به اروپا بردند. برخلاف تصور عموم که چای را یک نوشیدنی انگلیسی می‌دانند اما در حقیقت بعد از آسیایی‌ها این هلندی‌ها بودند که چای نوشیدند. چای یک نوشیدنی جدید در اروپا محسوب می‌شود. بعد از این‌که بازرگانان هلندی چای را از چینی‌ها خریدند و به مغازه‌داران اروپایی فروختند یک قرن طول کشید تا ملکه انگلیس چای را به عنوان نوشیدنی صبحانه خود انتخاب کرد. در واقع تا پیش از قرن ۱۸ میلادی اروپایی‌ها چای می‌خوردند تا بیماری‌های خود را درمان کنند اما از قرن ۱۸ به بعد نوشیدن چای تبدیل به یک فرهنگ عمومی و همه گیر شد.

انگلیسی‌ها عاشق چایی می‌شوند

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن | مجله غذایی و گردشگری پین جاب

در تاریخچه نوشیدنی چای همیشه پای انگلیس هم در میان است شاید چون در میان اروپایی‌ها این انگلیسی‌ها هستند که علاقه خاصی به نوشیدن چای و البته مراسم خاصی هم برای چای عصرانه دارند. اگر چه تا سال‌ها بعد از ورود چای به اروپا هنوز قهوه نوشیدنی محبوب انگلیسی‌ها به خصوص در نزد مردان انگلیسی بود اما کم کم و در قرن ۱۷ میلادی زنان انگلیسی نوشیدن چای را به عنوان یک نوشیدنی با اصالت جا انداختند. در همین زمان نخستین مغازه چای فروشی در انگلیس افتتاح شد. زمانی هم که چارلز دوم پادشاه انگلیس با شاهزاده «کاترین براگانزا» پرتغالی ازدواج کرد چای محبوبیت بیشتری در انگلیس پیدا کرد. در حقیقت این ازدواج انگلیسی –پرتغالی بود که سبب محبوبیت فراوان چای در انگلیس شد و این مسئله در تاریخچه نوشیدنی چای یک نقطه عطف محسوب می‌شود.

چای نوشیدن مورد علاقه ملکه پرتغالی‌الاصل انگلیسی‌ها بود و زنان اشراف هم که منتظر بودند ببینند ملکه جدیدشان چه کاری انجام می‌دهد تا از او تقلید کنند به نوشیدن چای که در آن بسیار هم گران‌قیمت بود روی آوردند. اشراف چای را در فنجان‌هایی گران‌قیمت از جنس چینی که از پرتغال که به چین روابط تجاری داشت می‌نوشیدند و این سنت هنوز هم در انگلیس پابرجاست: نوشیدن چای شیرین شده با شکر در فنجان و نعلبکی چینی.

تاریخچه نوشیدنی چایی در ایران

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن | مجله غذایی و گردشگری پین جاب

تاریخچه نوشیدنی چای در ایران هم به قرن ۱۷ میلادی برمی‌گردد. مسافرانی که از فرنگ به ایران آمده بودند در بازگشت در مورد چایخانه‌هایی در ایران صحبت می‌کردند که رجال حکومتی و ثروتمندان در آن‌جا جمع می‌شدند و چای می‌نوشیدند. ایرانی‌ها پیش از آن بیشتر قهوه و قنداغ می‌نوشیدند و چون قیمت چای خیلی گران بود نوشیدنی مخصوص طبقه ثروتمند جامعه بود. ظاهرا چای از روسیه به ایران آمده است. اگر چه حضور انگلیسی‌ها و عثمانی‌ها هم در جنوب ایران برای محبوبیت این نوشیدنی بی‌تاثیر نبود. روس ها چای را همراه قند، با نعلبکی و با جرعه‌های بزرگ می‌خوردند و انگلیسی‌ها در فنجان شکر می‌ریختند و بعد آن را با جرعه‌های کوچک و تامل زیاد می‌نوشیدند. درواقع این دو سنت که هنوز هم در ایران باقی مانده‌اند، از مردان روسی و از زنان اشرافی انگلیسی وارد ایران شده‌اند. از سوی دیگر، یکی از نخستین کشورهای خاورمیانه که کشت چای را آغاز کرد، ایران بود و مجموعه کشت چای از اواخر قرن نوزدهم در کشور، تبدیل به یک صنعت شد. درواقع چای پیش از این که در کشورمان کشت شود، به واسطه بازرگانان و تجار، به ایران آمده و رواج یافته بود.

چای سرد و چای کیسه‌ای وارد می‌شوند

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن | مجله غذایی و گردشگری پین جاب

در تاریخچه نوشیدنی چای «چای سرد» و «چای کیسه‌ای» هم جایگاه ویژه‌ای دارند و به نوعی تحولی در صنعت چای جهان محسوب می‌شوند. در قرن ۱۹ میلادی نوشیدنی چای دیگر نقش مهمی در زندگی اجتماعی مردم سرتاسر دنیا ایفا می‌کرد و سنت‌های جدید نوشیدن چای به سرعت در ایالات متحده آمریکا رشد پیدا کرده یودند.

شاید برای‌تان جالب باشد که بدانید چای کیسه‌ای در حال حاضر پرمصرف‌ترین نوع چای در دنیاست. برای بسیاری از افراد که فرصتی برای دم کردن چای ندارند و در عین حال عاشق چای هستند یک نعمت آسمانی محسوب می‌شود. اما این را هم باید بدانید که اصلا فلسفه چای کیسه‌ای که یک نوآوری آمریکایی محسوب می‌شود حاصل یک سوءتفاهم جالب در تاریخچه نوشیدنی چای است. در اوایل قرن بیستم میلادی یک وارد کننده نیویورکی چای به نام سالیوان تصمیم گرفت برای صرفه‌جویی و جلوگیری از هدر رفتن چای آن را در کیسه‌هایی از جنس ابریشم به مشتریانش بفروشد. در واقع هدف این بود که مشتری چای را از داخل کیسه بیرون بیاورد و دم کند اما برخی مشتری‌ها به اشتباه کیسه چای را داخل آب جوش انداختند و دم کردند و اتفاقا خیلی هم خوش‌شان آمد. بعد از آن بود که اکثر قریب به اتفاق مشتری‌ها درخواست چای کیسه‌ای داشتند و چون ابریشم گران بود کیسه‌های توری جانشین ابریشم شدند.

چای سرد

پیدایش چایی، تاریخچه و مراسم آن | مجله غذایی و گردشگری پین جاب

چای سرد هم در سال ۱۹۰۴ وارد تاریخچه نوشیدنی چای شد. در آن سال یک تاجر آمریکایی چای که قصد داشت با طعم چای وارداتی‌اش مشتری‌های نمایشگاه چای خود را شگفت‌زده کند به خاطر آب و هوای گرم ایالت میسوری در آن فصل از سال می‌ترسید کسی از این چای‌ها استقبال نکند. به همین خاطر از یک بستنی فروش در همان نزدیکی کمی یخ قرض گرفت و در لیوان چای انداخت که اتفاقا بسیار مورد استقبال مشتریان قرار گرفت. به این ترتیب چای سرد یا «آیس تی» وارد تاریخچه نوشیدنی چای شد و حالا ۸۰ درصد چای مورد استفاده آمریکایی‌های را تشکیل می‌دهد.

منبع peets

برچسب ها
نمایش بیشتر

علی هوشیاری پور

علاقه مند به یادگیری و اشتراک گذاری یادگیری ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن